{"id":2798,"date":"2016-04-04T13:37:55","date_gmt":"2016-04-04T13:37:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.albeiti.org\/?p=2798"},"modified":"2016-04-04T13:37:55","modified_gmt":"2016-04-04T13:37:55","slug":"shfrytezim-maksimal-i-te-dhenave-nga-industria-nxjerrese","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/shfrytezim-maksimal-i-te-dhenave-nga-industria-nxjerrese\/","title":{"rendered":"Shfryt\u00ebzim maksimal i t\u00eb dh\u00ebnave nga industria nxjerr\u00ebse"},"content":{"rendered":"<p><em>Ky artikull u publikua fillimisht n\u00eb faqen e internetit t\u00eb Sekretariatit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar EITI (<\/em><a href=\"https:\/\/eiti.org\/\"><em>eiti.org<\/em><\/a><em>)<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-2802\" src=\"http:\/\/www.albeiti.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Engineer-on-a-walkie-talkie-ThinkstockPhotos.png\" alt=\"Engineer-on-a-walkie-talkie-ThinkstockPhotos\" width=\"650\" height=\"365\" \/><\/p>\n<p>Foto nga\u00a0ThinkStock<\/p>\n<p>Q\u00eb nga fillimi i Nism\u00ebs p\u00ebr Transparenc\u00eb n\u00eb Industrin\u00eb Nxjerr\u00ebse (EITI) n\u00eb vitin 2003, \u00ebsht\u00eb mbledhur nj\u00eb shum\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse e t\u00eb dh\u00ebnave nga industria e naft\u00ebs, gazit dhe minierave. Nj\u00eb total prej 45 vende kan\u00eb publikuar tashm\u00eb bashkarisht \u00a0raportet EITI, duke mbuluar 282 vite financiere dhe q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb\u00a0 m\u00eb shum\u00eb se 1.8 trillion US$ \u00a0n\u00eb t\u00eb ardhurat e qeveris\u00eb nga industrit\u00eb e naft\u00ebs, gazit dhe minierave. Raportimi i pagesave t\u00eb sektorit nga kompanit\u00eb p\u00ebr qeverin\u00eb\u00a0 k\u00ebrkohet nga EITI\u00a0 n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb rritur p\u00ebrgjegjshm\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2013, EITI ka ndryshuar standartin e tij t\u00eb transparenc\u00ebs p\u00ebr ti k\u00ebrkuar vendeve t\u00eb raportojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebrtej t\u00eb ardhurave. Raportet tani p\u00ebrfshijn\u00eb informacion n\u00eb lidhje me sektorin e qeverive dhe t\u00eb\u00a0 menaxhimit fiskal, licensimit, pron\u00ebsis\u00eb\u00a0 s\u00eb burimeve natyrore, pun\u00ebsimin dhe informacione t\u00eb tjera kontekstuale.<\/p>\n<p>Por \u00e7far\u00eb na thon\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna?<\/p>\n<p>Sfida \u00ebsht\u00eb se pjesa m\u00eb e madhe e t\u00eb dh\u00ebnave \u00a0EITI mbetet e varrosur n\u00eb dokumente dhe t\u00eb mbyllura n\u00eb PDF. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi e humbur q\u00eb nga mungesa e p\u00ebrputhshm\u00ebris\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si jan\u00eb paraqitur informacione t\u00eb ndryshme duke e\u00a0 b\u00ebr\u00eb \u00a0t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb dhe t\u00eb lodhshme p\u00ebr tu p\u00ebrdorur. Krahasimet e t\u00eb dh\u00ebnave dhe artikujve t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendeve jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, e cila kufizon vler\u00ebn e t\u00eb dh\u00ebnave EITI p\u00ebrtej kufijve komb\u00ebtar\u00eb. Ajo gjithashtu parandalon t\u00eb dh\u00ebnat e vendit t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kuptueshme br\u00ebnda tablos\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb\u00a0 trendeve globale dhe krahasimeve. Si pasoj\u00eb, kjo kompromenton kompetenc\u00ebn e t\u00eb dh\u00ebnave \u00a0EITI p\u00ebr t\u00eb luajtur nj\u00eb rol n\u00eb diskutimet e buxhetit dhe debate komb\u00ebtare dhe mund t\u00eb ngrej\u00eb pyetje rreth besueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb dh\u00ebnat EITI duhet t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb arritshme dhe t\u00eb krahasueshme n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsit mund ta aplikojn\u00eb informacionin n\u00eb pro\u00e7eset e tyre t\u00eb vendimmarrjes dhe, po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb shoq\u00ebria civile dhe akademike mund ti shfryt\u00ebzoj\u00eb masivisht\u00a0 t\u00eb dh\u00ebnat \u00a0q\u00eb t\u00eb angazhohen m\u00eb mir\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb prekin sektorin,\u201d tha Martin Lokanc, Specialist i Lart\u00eb p\u00ebr Minierat, Grupi i Bank\u00ebs Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb kap\u00ebrcimin e disa prej k\u00ebtyre sfidave dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar\u00a0 cil\u00ebsin\u00eb, aksesin dhe p\u00ebrdorimin e t\u00eb dh\u00ebnave EITI, Banka Bot\u00ebrore koh\u00ebt e fundit prezantoi nj\u00eb raport n\u00eb\u00a0 Konferenc\u00ebn Globale EITI n\u00eb Lima: <em>\u201c<a href=\"http:\/\/documents.worldbank.org\/curated\/en\/2016\/02\/25942297\/options-extractive-industries-transparency-initiative-eiti-data-reporting-access-good-better-best\">Mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr raportimin e t\u00eb dh\u00ebnave EITI dhe Qasja: Mir\u00eb, M\u00eb Mir\u00eb dhe M\u00eb e Mira.<\/a>\u201d\u00a0 <\/em>Duke pranuar se vendet kan\u00eb kapacitete t\u00eb ndryshme t\u00eb raportimit t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, raporti jep rekomandime p\u00ebr praktikat e mira, m\u00eb t\u00eb mira dhe ato m\u00eb shum\u00eb t\u00eb mira n\u00eb raportimin e llojeve t\u00eb ndryshme\u00a0 t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave EITI n\u00eb nj\u00eb format t\u00eb standartizuar dhe p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb at\u00eb sa m\u00eb mir\u00eb t\u00eb kuptuesh\u00ebm. Kjo i p\u00ebrgjigjet pyetjeve t\u00eb tilla si:<\/p>\n<ul>\n<li>Cilat jan\u00eb mund\u00ebsit\u00eb e ndryshme p\u00ebr raportimin e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb prodhimit?<\/li>\n<li>Si mund t\u00eb dh\u00ebnat n\u00eb regjime ligjore dhe fiskale q\u00eb qeverisin sektorin nxjerr\u00ebs t\u00eb raportohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb efektive?<\/li>\n<\/ul>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ruajm\u00eb krahasueshm\u00ebrin\u00eb e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendeve, ku t\u00eb jet\u00eb e mundur q\u00eb rekomandimet e mira dhe m\u00eb t\u00eb mirat t\u00eb jen\u00eb t\u00eb dizenjuara n\u00eb p\u00ebrputhje me nj\u00ebri-tjetrin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb vendet t\u00eb marrin dhe t\u00eb zgjedhin se si ata duan ti raportojn\u00eb informacionet e caktuara.<\/p>\n<p>Sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb arritshme t\u00eb jen\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat EITI, aq m\u00eb shum\u00eb do t\u00eb rris\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin n\u00eb lidhje se si burimet natyrore t\u00eb vendeve jan\u00eb p\u00ebrdorur dhe si t\u00eb ardhurat nga industria nxjerr\u00ebse jan\u00eb shpenzuar, e cili nga ana e saj rrit debatin publik, nxit p\u00ebrgjegjshm\u00ebrin\u00eb dhe forcon qeverisjen.<\/p>\n<p>\u201c Zhbllokimi i t\u00eb dh\u00ebnave EITI do ta shnd\u00ebrroj informacionin n\u00eb raportet, n\u00eb nj\u00eb mjet p\u00ebr informim n\u00eb vendimet\u00a0 e politika p\u00ebr vendet n\u00eb zhvillim me burime t\u00eb pasura,\u201d tha Andrew Schloeffel, Udh\u00ebheq\u00ebs Teknik p\u00ebr EITI-in, Praktika Globale Energjike dhe Nxjerr\u00ebse, Grupi i Bank\u00ebs Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p><em>Raporti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dokument pune q\u00eb do t\u00eb ndihmoj\u00eb t\u00eb drejtoj\u00eb formulimin e nj\u00eb Standarti t\u00eb t\u00eb Dh\u00ebnave Transparente EITI n\u00eb m\u00ebshtetje t\u00eb <a href=\"https:\/\/eiti.org\/eiti\/open-data-policy\">Rregullores p\u00ebr Dh\u00ebnat Transparente EITI<\/a>.\u00a0 Raporti \u00ebsht\u00eb hartuar n\u00eb bashk\u00ebpunim t\u00eb ngusht\u00eb me Sekretariatin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar EITI dhe me mb\u00ebshtetje nga <a href=\"http:\/\/www.worldbank.org\/en\/programs\/eitimdtf\">Fondi i Mir\u00ebbesimit t\u00eb Shum\u00eb-Donator\u00ebve EITI<\/a>. Duke shkuar p\u00ebrpara, duke v\u00ebn\u00eb k\u00ebto rekomandime n\u00eb praktik\u00eb do t\u00eb mb\u00ebshtetet nga <a href=\"http:\/\/www.worldbank.org\/en\/topic\/extractiveindustries\/brief\/extractives-global-programmatic-support-egps-a-multi-donor-trust-fund\">Fondi i Mir\u00ebbesimit t\u00eb Shum\u00eb-Donator\u00ebve EGPS<\/a>.<\/em><\/p>\n<hr \/>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ky artikull u publikua fillimisht n\u00eb faqen e internetit t\u00eb Sekretariatit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar EITI (eiti.org) Foto nga\u00a0ThinkStock Q\u00eb nga fillimi i Nism\u00ebs p\u00ebr Transparenc\u00eb n\u00eb Industrin\u00eb Nxjerr\u00ebse (EITI) n\u00eb vitin 2003, \u00ebsht\u00eb mbledhur nj\u00eb shum\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse e t\u00eb dh\u00ebnave nga industria e naft\u00ebs, gazit dhe minierave&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[43],"tags":[47,48],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2798"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2798"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2798\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.albeiti.org\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}